Beeldschermen en PPI

Hier staat een artikel, met update, over de geschiktheid van losse beeldschermen voor grafisch werk in de Mac wereld. En in principe ook voor fotografie en algemeen gebruik. Het verhaal gaat vooral over de voors/tegens van bepaalde pixel per inch waarden. Ervan uitgaand dat men nog goede ogen heeft.

Als je een display van Apple zelf koopt, dan wordt dit allemaal voor je geregeld. Maar jaren lang was Apple gestopt met het leveren van losse beeldschermen. Dat begon, mede vanwege onderstaand verhaal, uit de hand te lopen. Dus inmiddels verkoopt Apple (vooral voor kritische gebruikers?) twee beeldschermen bedoeld om aan Apple computers te koppelen: een “gewoon te dure” 5K Studio Display respectievelijk een “ongelofelijk dure” 6K Pro Display XDR.

6K is officieel de resolutie, maar blijkt ook de prijs te zijn. Er is genoeg gezegd/geYouTube’d over die prijzen. Er zijn uiteraard ook niet Apple alternatieven (wij hebben in het gezin 2 LG monitoren staan). Maar als er echt induikt loop je tegen de complicaties en compromis daarvan aan.

Het probleem is dus dat je daarbij bij aanschaf van een losse monitor op veel punten moet letten. Ik sla hier alle standaardisatie en marketing rampen t.a.v. stekkertjes en kabels en protocolversies voor het gemak over. Dus laat ik maar even aannemen dat de winkel je daarbij goed adviseerde en dat je dus in ieder geval beeld hebt.

De meest voorkomende misverstand is “groot is goed”. Voor een gegeven resolutie let, betekent groter in principe waziger – althans bij monitoren wegens hun beperkte kijkafstand. Steeds groter maken betekent, bij gelijk aantal pixels, dat je op een gegeven moment alleen maar scherper kunt zien dat je naar een onscherp beeld kijkt.

Dus de eerste stap is dat je doorhebt dat vooral voor foto’s bekijken of bewerken dat 4K resolutie (3840 x 2160 = 8 MPixels) beter is dan oude HD monitoren (1920 x 1080 = 2 MPixels). 4K heeft zeker zin bij 24 inch of grotere monitoren. Aangezien er niet veel 24 inch aanbod is, wordt dit helaas gauw 27 inch.

Het artikel gaat over de volgende valkuil (althans op de Mac, heb het voor PC niet uitgezocht). Het probleem is dat bij voldoende resolutie, dat de beeldmaat eigenlijk moet kloppen met de resolutie, en omgekeerd. Die verhouding is pixels/inch (PPI) en bepaalt wat je als een scherp beeld ervaart. Maar het bepaalt ook hoe groot of klein software-gegeneerde beelden (en dat is bijna alles wat je ziet: iconen, knopjes, tekst, menu’s) weergegeven worden.

Mijn poging om te achterliggende technische logica uit te leggen (het bronverhaal zelf is Engelstalig, goed leesbaar, technische juist, met nuttige plaatjes):

  • MacOS gaat ervan uit dat een desktop beeldscherm 218 PPI is. Vroeger (pre-Retina) was dat 109 PPI, maar dan kan je de korreligheid van de pixels nog zien. Bij Windows liggen die beide richtlijnen overigens iet lager: 192 PPI respectievelijk 96 PPI.
  • Als een beeldscherm meer dan 218 PPI heeft, wordt tekst en iconen door de software van nature kleiner weergegeven. De PPI waarde is eigenlijk een getal waar software ontwerpers vanuit kunnen gaan, en bepaalt bijvoorbeeld hoe groot menu tekst is of hoe groot een icoon is. Vaak kan je de software instellen om b.v. spreadsheet inhoud groter/kleiner weer te geven – maar dat is een verschrikking omdat je steeds opnieuw uitzonderen vind.
  • Een zekere afwijking van de 218 PPI standaard is prima, maar een grote afwijking werkt niet lekker. Als een beeldscherm veel minder dan 218 PPI heeft, dan wordt tekst en iconen van nature “te groot” weergegeven. Beetje zonde van je beeldscherm ruimte (behalve als je ogen wat minder zijn, dan kan dit een voordeel zijn).
  • Als een beeldscherm veel meer dan 218 PPI heeft, dan wordt tekst en iconen gewoon kleiner weergegeven. Dit doet men tegenwoordig bewust op vele laptops. Wegens een combinatie van kleinere kijkafstand en een beetje turen.
  • Nu bestaat er een schuifje bij MacOS Instellingen waarbij je minder wenselijke PPI waarden (die ver van 109 en 218 PPI afliggen) kunt bijschalen. Dit zijn 4 extra instellingen waardoor de meeste (?) dingen weer een “normalere” afmeting krijgen.

Kies liefst “Default for display” of “Scaled = Default” (komen op hetzelfde neer).
  • Dit bijschalen betekent dat er door de software intern uitgegaan wordt van een 218 PPI beeld. En dat resulterende interne beeld (“in video RAM”) wordt dan door de grafische processor (GPU) omgerekend naar b.v. de grovere 163 PPI van een 27 inch 4K monitor.
  • Dat omrekenen betekent dat tekst en kadertjes (en scherpe details in beelden!) waziger worden. Met (als je erop let) soms bewegingsartifacten en Moiré als gevolg. Dit zal zeker niet iedereen opvallen, maar grafische ontwerpers zien dit. En dat soort “creatives” zitten nu eenmaal bovengemiddeld vaak op MacOS.
  • Verder betekent dit omrekenen een belasting voor de GPU, met gevolgen voor energieverbruik en accuduur. Die belasting is continue: er worden 60 beelden per seconde omgerekend, ook bij stilstaand beeld. Deze ontwerper op YouTube heeft daarom zijn 4K monitor ingeruild voor monitor met een resolutie tussen HD en 4K in. Het continue omrekenen op zijn vrij moderne M1 computer remde namelijk zijn grafische applicatie (Blender) merkbaar af.

Tot dusver het verhaal met de technische achtergrond.

Wat blijkt: alle Apple desktop computers met ingebouwde beeldschermen (24″ 4K iMac en ouder spul) zitten precies op 218 PPI. En de losse monitoren van Apple hebben vaak onverwachte schermresoluties (5K resp 6K) om aan de 218 PPI richtlijn te voldoen.

Eigenlijk is dit al jaren het geval: het eerste verhaal stamt uit 2016, met het tweede in april 2022 om de nieuwere beeldschermen te behandelen. Het fenomeen is dus zeker 10 jaar oud, maar is relevanter geworden omdat Apple onlangs vrijwel gestopt is met het leveren van beeldsherm/computer combinaties. Deze “iMac” productlijn bevat momenteel nog maar 1 model, en de resterende markt wordt inmiddels volgens Apple afgedekt door de Mac Mini (broodtrommeltje), Mac Studio (superbroodtrommel) en Mac Pro (niche).

Er is een tweede trend waardoor het kiezen van een passend beeldscherm belangrijker geworden is: het is inmiddels aantrekkelijk om een desktop PC te vervangen door een laptop gekoppeld aan toetsenbord plus grote losse monitor. Dit omdat – vooral bij Apple – de laptops en desktops in principe dezelfde rekenkracht hebben. Dan heb bijna je voor geringe meerprijs t.o.v. een desktop er een krachtige laptop bij.

Fotografie en rechten

Bram van den Berge heeft, als fotograaf, voor ons uitgezocht wat er op het Internet te vinden is over de wettelijke kant van het fotograferen. Het stukje geeft een inleiding over hoe het juridisch eigenlijk zit: daar zitten veel verassende kanten aan. Het stukje gaat beperkt in op kansen en risiko’s voor de amateurfotograaf. Het stukje gaat zeker niet over geschillen en hun uitkomsten.

Belangrijkste onderwerpen:

  • auteursrecht – wanneer zijn mijn foto’s beschermd?
  • auteursrecht – waneer is wat ik fotografeer beschermd?
  • portretrecht – is iemand die ik fotografeer beschermd?
  • naburig recht – wat als mijn foto deel uitmaakt van een groter project?
  • eigendomsrecht – mag ik een foto maken van een kunstwerk dat ik bezit?
  • combinaties – hoe combineren dit soort regels?

Jan Niezen

Jan Niezen is op 1 november op 75-jarige leeftijd overleden. Jan was al enkele jaren wegens gezondheidsproblemen niet meer bij onze fotobesprekingen. Toch wilde hij lid blijven, en leverde zolang het nog kon werk in voor onze exposities. Hij kwam dan tijdens de expositie zelf even langs om de andere leden kort te spreken. Gesprekken met Jan begonnen overigens altijd met hand schudden.

Jan Niezen (r), Waalre, maart 2017, foto Jos J.

Als fotograaf was Jan vooral bekend om zijn minimalistische architectuur beelden. Zo is de foto hierboven van een rood/wit/zwarte trapleuning een typisch Jan Niezen. Voor meer van zijn foto’s zie fotogroepWaalre.nl en 1x.com.

Jan Niezen, 2016

Zijn enthousiasme hiervoor blijkt uit een voorval dat hij ooit omschreef: Jan was naar het ASML terrein in Veldhoven gereden. Eenmaal op het terrein was hij naar het bovenste dek van de lange parkeergarage langs de A67 gegaan. Daar was hij geconcentreerd foto’s gaan maken van een nieuw wit gebouw. Dat deed hij, volgens zijn verhaal, languit liggend op het asfalt. Toen hij weer overeind krabbelde (Jan was toen tegen de 70), bleek er inmiddels een auto met bestuurder naast hem stond te wachten totdat Jan klaar was. De automobilist reed daarna rustig verder. “Ik had het echt niet door, hoor!” zei Jan lachend. De resulterende foto:

Jan Niezen, 2015

De laatste expo waar Jan nieuw werk liet zien was in october 2019. Inmiddels was Jan al langdurig ziek. Hij noemde de serie “Abstracte macrofotografie”.


Lezing over Erwin Olaf door John Lommen

Op woensdag 29 september is er een lezing in het Huis van Waalre over Erwin Olaf. De spreker is John Lommen. Uiteraard bevat de lezing veel voorbeelden van het werk van Erwin Olaf. Deze lezing is één keer eerder gehouden in Waalre en was toen een groot success.

Praktische gegevens

  • Wanneer: woensdag 29 september, koffie/thee 19:00, lezing 19:30
  • Waar: Huis van Waalre, Koningin Julianalaan 19, Waalre
    Er is zijn 2 parkeervelden, met ruime aanvullende parkeergelegenheid aan overkant van de straat.
  • Aanmelding: via deze link. Om eventueel meerdere mensen aan te melden, graag link graag meerdere keren invullen. Er zijn maximaal 100 plaatsen beschikbaar (ivm corona protocol).
  • Kosten: € 5,- te voldoen op rekeningnummer NL 53 RABO 0101 1440 08 t.a.v. Fotogroep Waalre o.v.v. lezing Erwin Olaf. Graag aangeven voor wie de betaling is (vooral als U voor iemand anders geld overmaakt). Het bedrag is overigens inclusief koffie/thee.
  • CoronaCheck: Het Huis van Waalre valt onder de horeca. Dus is toegang tot de lezing alleen mogelijk met een geldig vaccinatiebewijs, een herstelbewijs of een negatieve testuitslag (max. 24 uur oud). Mogelijk (zie CoronaCheck info op https://CoronaCheck.nl) wordt hierbij ook om een legitimatiebewijs gevraagd.
  • Organisatie: Dit is een initiatief van Fotogroep Waalre n.a.v. hun 30-jarig bestaan. In samenwerking met John Lommen en de Fotobond Brabant-Oost. Bij vragen: oostbrabant@live.nl of lezing@fotogroepwaalre.nl.

Over Erwin Olaf

Met zijn choquerende beelden, het expliciete bloot uit zijn beginperiode, de nostalgie, de intimiteit en vaak met zijn subtiele humor is Erwin Olaf over de hele wereld beroemd en gelauwerd. 

In 2019 waren de twee grote overzichtstentoonstellingen in het Fotomuseum en het Gemeentemuseum in Den Haag een groot succes.

Het Rijksmuseum was voor Erwin Olaf al sinds zijn vroege jeugd een grote inspiratiebron. Rembrandt, Jan Steen en andere Nederlandse kunstenaars hebben een grote invloed op zijn werk. Ter gelegenheid van de overdracht van zijn kerncollectie in 2019 presenteerde het Rijksmuseum 12x Erwin Olaf. Daarin liet Olaf zijn foto’s een dialoog aangaan met de Nederlandse schilderkunst en was zijn werk voor het eerst te zien naast dat van zijn voorbeelden.

Over John Lommen

John Lommen, fotorecensent en fotobespreker verzorgt in Waalre een boeiende lezing met veel foto’s van Olafs werk en vertelt een en ander over de achtergronden ervan.

Joop Postema

Op 13 Augustus is Joop Postema overleden. Joop was binnen de fotoclub vooral bekend om rustige, sfeervolle landschappen. Soms gemaakt in de lokale omgeving, maar vaak ook van Sauerland, waar hij naartoe reed wanneer er wisselende bewolking voorspeld werd. Verder stond Joop bekend om zijn technische adviezen en praktische hulp.

foto Joop Postema, 2018
Joop Postema (r), maart 2017, foto gemaakt door Jos J.

iOS App versie 1.0.2

Versie 1.0.2 van de app Fotogroep Waalre (voor iPhone, iPad, en wellicht “Apple Silicon”) is al enige weken beschikbaar. Er zijn geen grote wijzigen vergeleken met de 2020 versie (1.0.1). Je zou kunnen merken dat de App sneller opstart. En dat het toestel voelbaar trilt wanneer je iemand uit de lijst van fotografen selecteert.

Voor wie nieuwsgierig is hoe dat aanmelden eraan toe gaat, zie plaatje hierboven. Je levert maximaal 10 screenshots aan, gemaakt op minimaal 2 afmetingen iPhone en 2 afmetingen iPad. En dat liefst nog in meerdere talen als de app data ondersteunt (hier vooral Nederlands en Engels). Ik denk dat ik ongeveer 100 screenshots geleverd heb. De eventuele verdwaalde Finse of Japanse gebruiker moet het maar met de Engelstalige plaatjes doen, al ondersteunt deze App toevallig ook Duits, Spaans, Fins en Japans.

De Fotogroep Waalre app op een gekantelde iPhone 12 Pro Max met iOS 14.5. Ingesteld op Japans: メンバー betekent Leden en ギャラリー betekent Galerie (althans in de handmatige vertaling van een bevriende Japanner).

Plannen voor de toekomst? Op korte termijn zou het leuk zijn om te horen of de app redelijk draait op een M1 Mac. Op langere termijn overweeg ik de app te herschrijven in wat nieuwere technologie (SwiftUI). Dus een volgende versie (2.0?) kan best even duren.

Online Expo 2021

Afgelopen jaar

In februari 2020 hielden wij als Fotogroep Waalre onze gebruikelijke jaarlijkse expositie: met ingelijste afdrukken, opgehangen aan zwarte borden. Er was een weekend lang de gelegenheid om de fotografen te spreken, wellicht een ad-hoc rondleiding te krijgen, een bar voor koffie, en … de bekende stembriefjes.

We waren hiermee in februari 2020 net op tijd: een maand later sloeg de pandemie in Nederland toe. Onze fotobesprekingen doken vervolgens onder als online sessies.

Online Expo 2021

Dit jaar, vanaf zaterdag 22 mei, houden wij (“je mot wat”), een online expositie. Vooral om werk gemaakt tijdens de digitale onderduik periode aan het publiek te laten zien.

De expo is bedoeld om bekeken te worden op grotere schermen. In HD of nog liever 4K resolutie: laptop, desktop, tablet, televisie, in Ahoy. Op een telefoon is het beeld namelijk eigenlijk te klein (al kan je op individuele foto’s inzoomen).

De opzet is ook bedoeld om series van foto’s als series tot hun recht te laten komen (“bord” met meerdere foto’s tonen), maar ook om individuele foto’s beeldvullend te kunnen bekijken.

Nadelen, maar ook voordelen

Online exposeren heeft uiteraard zijn nadelen. Geen begroeting bij binnenkomst. Geen bijpraten met oude bekenden. Geen ingelijste print te winnen (een keus: je kunt wel gewoon de fotograaf benaderen). En de mogelijkheid dat uw scherm toch niet optimaal is. Maar vooral: enkele leden die deze jaar het exposeren overslaan wegens al dat digitale gedoe.

Echter, volgens geleerden, hep ieder nadeel ook zijn voordelen:

  • De drempel om te komen (en weer te vertrekken) is veel lager.
    Je kunt bijvoorbeeld vrienden in het buitenland uitnodigen. Of je buren, collega’s of je sportclub: “hier is een link, misschien is het iets voor jou“.
  • De expositie kan vier weken lang bezocht worden. En binnen die periode nooit gesloten.
  • De organisatie is wat minder werk (mits je e.e.a. handig opzet, dank aan Erik van Geest voor zijn handgemaakte PHP website). Geen geprint, geen lijsten, geen zware borden, geen tellen van stembriefjes. En geen zaalhuur (liet onze penningmeester iets te enthousiast weten).

Waar en wanneer?

De site gaat op 22 mei open onder www.fotogroepwaalre.nl/expo_2021. Lees: het is het net open.

Vier weken later (na 19 juni) verdwijnt de mogelijkheid om te stemmen op favoriete foto’s. En kort daarna zullen wij per e-mail en via onze website de stemuitslag bekend maken.

Insecten fotografie door Sipke Wadman (deel 2)

Sipke is geruime tijd bezig om de technieken in de vingers te krijgen om insecten in hun geheel in extreme resolutie (b.v. 500 MegaPixels) vast te leggen.

Sipke heeft nu, na deel 1, ook deel 2 van zijn bevindingen met voorbeeldfoto’s en informatie over de werkwijze en apparatuur vastgelegd in een soort handleiding. Deze bevat uitleg van de uitdagingen en de gekozen oplossingen, waaronder…

  • camera kantelbaar gemaakt
  • light trap (zwarte doos)
  • levensduur spleetsluiter
  • verontreinigingen in de gebruikte methylacetaat (echte stikstof)
  • kleurzweem van de Ikea LED lampjes
  • stuifmeelkorrels die op de insecten zitten
  • instelling van de Picolay stacking software
  • alternatieven voor Picolay (waaronder PS)
  • insectenwerkgroep van Natuurmuseum Tilburg
  • contacten met het Brabants Museum
  • “ik schijn alleen maar wantsen te vangen”
  • stack richting (boven naar onder versus andersom)
  • verlichten via een lichtmes (spleet)
  • experimenten met kamerplanten, zwammen en mineralen

Expositie 2020 in Huis van Waalre

Nieuwe locatie

Onze jaarlijkse expositie zal dit jaar voor het eerst plaatsvinden in het Huis van Waalre (ofwel gemeentehuis, bibliotheek, buurthuis). Ook de 2-wekelijkse bijeenkomsten van Fotogroep Waalre worden overigens (na jaren op ’t Klooster) gehouden op deze locatie.

Wat er te zien is

Dit is onze gebruikelijke jaarlijkse expositie, met recent werk van alle leden. Nadere details volgen.

Expo Waalres Museum 2019 foto’s staan online

De foto’s van de expositie (12-13 oktober 2019) met zelfmentoraat werk zijn hier te zien.

De foto’s worden automatisch doorlopen, maar je kunt het stopzetten en op een eigen tempo bekijken. De bijbehorende teksten staan tussen de foto’s.

Fotografen van Fotogroep Waalre:

  1. Bart van Stekelenburg (Marathon Rotterdam)
  2. Bram van den Berge (samenstellingen)
  3. Carel Bullens (Schaduwen)
  4. Erik van Geest (een bevriende blauwe wasknijper)
  5. Henriette van Ekert (Industrialisatie)
  6. Jan Niezen (Abstracte Macro)
  7. Jan Stege (Kralenvrouwtje)
  8. Kees van Gemert (De Overkant)

Fotografen van Fotoclub Bellus Imago (Veldhoven):

  1. Annemiek Jongeneelen (Uit het leven van 4 zusjes)
  2. Hans de Cortie (Verval tot na de dood)
  3. Jarno van Osch (Pijn voor geluk – vluchtelingen in NL)
  4. Margo Kauwenberg (Buurtgenoten)
  5. Paula Anglès (Anders gelijk – gedicht met bijbehorende foto’s)
  6. Pia van Luenen (Mensen die lezen)
  7. Rico Coolen (Electro)

Met impressiefoto’s van Jos Jansen.